وب سایت رسمی آمورشگاه موسیقی رادمهر
موزیک آکادمیسالناطاق 1سازها

مقاله

.:: موسیقی برنامه ای

آثار ارکستری برنامه دارهمچون سنفونی فانتاستیک برلیوز، رومئو و ژولیت چایکوفسکی و مولداو اثر اسمتانا، همگی تجسم بخش احساسات، شخصیت ها و ماجراهای یک داستان و یا صداها و حرکت های طبیعت هستند. این گونه ایده های غیر موسیقایی به طور معمول با عنوان اثر و یا با تفسیر توصیفی آهنگساز (برنامه) در کنسرت مشخص می شوند. 

موسیقی برنامه ای توانایی های موسیقی را در توصیف و تداعی به کار می گیرد. واضح است که موسیقی می تواند صداهایی معین مانند نغمه ی پرندگان، غرش رعد ، طنین ناقوس یا زوزه ی باد را تقلید کند. اما جلوه های صوتی فقط بخشی از توانایی های توصیفی موسیقی هستند. آهنگساز می تواند میان ریتم موسیقایی و حرکت نیز همانندی و تناظر برقرار کند. برای مثال جریان مداوم نت هایی چالاک می تواند تداعی کننده ی جویباری روان یا افت و خیز موج ها باشد. اما مهم تر، توانایی موسیقی در خلق حالت، هیجان و یا فضایی ویژه است، تِمی پرآشوب می تواند نمایانگر خصومت دو خانواده ی رقیب باشد و ملودی تغزلی می تواند نماد عشق دوران جوانی شمرده شود.  

موسیقی به خودی خود جز در مورد اینگونه جلوه های صوتی، هیچ اشاره ی مشخصی به یک شئی ایده و یا احساس ندارد. موسیقی خالص نمی تواند به چیزی هویت ببخشد، این عنوان اثر و یا توضیح ادبی آن است که سبب می شود منبع الهام آهنگساز را به خوبی دریابیم. ما می دانیم که تم پرآشوب در رومئو و ژولیت چایکوفسکی خصومت میان خانواده های رقیب را نشان می دهد اما همین تم در اثری دیگرممکن است تداعی کننده ی خشم پادشاه یا حمله ی سواره نظام باشد.

هدف اغلب آثار برنامه ای بیش از آن که فقط توصیف باشد، بیان احساس است. بتهوون درباره ی سنفونی پاستورال(سنفونی شماره ی 6) هدف خودرا به صراحت چنین بیان کرده است: ( بیان احساس و نه نقاشی) حتی واقع گراترین اپیزودهای موسیقی برنامه ای نیز می تواند کارکردی فقط موسیقایی داشته باشد چنان که درموومان کند سنفونی پاستورال که عنوان کنار نهر دارد و در آن نغمه ی بلبل بلدرچین و فاخته به شکل واقع گرایانه تقلید می شود چنین است. (حتی نام این پرندگان نیز در پارتیتور نیز نوشته شده است) این نغمه ها در نزدیکی پایان موومان حالتی آسوده پدید می آورند و در سیری منطقی از آنچه بیشتر شنیده شده است سرچشمه میگیرند.

به طور عام شنونده میتواند بی دانستن عنوان یا برنامه ی یک اثر توصیفی از آن به عنوان موسیقی خالص نیز لذت ببرد. برای نمونه بدون ربط دادن عشق دوران جوانی با تم تغزلی رومئو و ژولیت چایکوفسکی نیز می توان از آن لذت برد. فرم هایی که درموسیقی برنامه ای به کار می روند مانند فرم های موسیقی غیربرنامه ای یا موسیقی محض هستند. موسیقی برنامه ای می تواند به سادگی در غالب فرم هایی چون روندو، فوگ، سونات یا تم و واریاسیون شنیده شود، اما شاید هنگامی که بتوانیم آن را با ایده های ادبی یا تصویری اش ارتباط دهیم از آن بیشتر لذت ببریم. آهنگسازان رمانتیک به خوبی می دانستند که توضیح نوشتاری برنامه یاری رسان شنونده در دنبال کردن جریان موسیقی است. آن گاه حتی به آثار غیر برنامه ای خود نیز عنوان یا برنامه ای می افزودند. موسیقیدانان و شنوندگان دوره ی رمانتیک تمایل داشتند که به تمام آثار موسیقی داستانی نسبت دهند حال چنین داستانی مورد نظر آهنگساز بوده یا نبوده باشد. واضح است که مرزبندی میان موسیقی برنامه ای و موسیقی محض همیشه کارآمد نیست. اثری که سنفونی شماره ی 6 نام گرفته ممکن است برنامه ای داشته باشدکه آهنگساز مایل به فاش کردن آن نبوده است. تفسیر چایکوفسکی از سنفونی ششم خود (پاتتیک) چنین است: ( این بار یک سنفونی برنامه ای- که البته برنامه ی آن برای همه نامعلوم خواهد ماند- سبب می شود که ذهنشان درگیر حل معمایی شود. این برنامه به طور کامل ذهنی است و در طول سفرم هنگامی که آن را در ذهن می پروراندم، بارها به تلخی گریستم.)

بیشتر آثار برنامه ای رمانتیک برای پیانو یا ارکستر به نگارش در آمده اند. کارناوال شومان (1835) و تابلوهای یک نمایشگاه ساخته ی موسورگسکی (1874)- که هرکدام مجموعه ای از قطعه های کوتاه هستند- آثاری توصیفی و بسیار معروف برای پیانو هستند. اما موسیقی برنامه ای متنوع ترین قلمرو بیانی را به کارگیری رنگ مایه های متنوع ارکستر رمانتیک یافت. فرم های اصلی موسیقی برنامه ای برای ارکستر عبارتند از: سنفونی برنامه ای، اورتور کنسرت، پوئم سنفونیک و موسیقی صحنه.

سنفونی برنامه ای اثری با موومان های متعدد و چنان که از نامش برمی آید، سنفونی برنامه داری است که هر موومان آن به طور معمولی برنامه ای توصیفی دارد. به عنوان نمونه سنفونی فانتاستیک ساخته ی برلیوز پنج موومان دارد: (1) خیال ها، سوداها، (2) مجلس رقص، (3) در دهکده، (4) به سوی اعدام، (5) کابوس جشن ساحران.   

آرشیــو آرشیــو
ورود به سیستم
نام کاربری :
کلمه عبور :

جدیدترین اخبار

۱۳۹۹/۱۱/۰۶
اهالی موسیقی برای مبتلایان به کرونا کنسرت می‌دهند
۱۳۹۹/۱۱/۰۵
قلب سفید
۱۳۹۹/۱۱/۰۲
خوانندگان پاپ و یک انجمن صنفی ناتمام/جنجال‌های نامه به رئیس‌جمهور

اطلاعات تماس

آدرس دفتر مرکزی موزیک آکادمی تهران،ستارخان .بین بازارچه سنتی وچهارراه خسرو نبش فرش مشهد پلاک 559 واحد 3
تلفن مشاوره و فروش موزیک آکادمی


  44272767   

مقاله ها

۱۳۹۹/۱۱/۰۶
ویژگی های موسیقی باروک
۱۳۹۹/۱۱/۰۵
موسیقی باروک
۱۳۹۹/۱۱/۰۲
موسیقی بتهوون

پیوند ها

خانه موسیقی
مجله هنر موسیقی
شورای کتاب کودک
کانال آموزشگاه موسیقی رادمهر در سایت آپارات
امروز سه شنبه , 7 بهمن 1399

سخن روز

درگذشت عبدالله دوامی خواننده، ردیف دان و مدرس (1359-1270) از آثار: دو ردیف صفحه گرامافون همراه هنرمندان مختلف و کتاب ردیف آوازی و تصنیف های قدیمی.

تصویر روز

اطاق کنسرت
سایت را خانه خود کنید
افزودن به سایت های مورد علاقه
بازدید ها : 193,949
نرم افزار مدیریت آموزشگاه موسیقی موزیک آکادمی
Music Academy Version 3.0. Copyright © 2013 - 2021. All Rights Reserved to Radmehr Music Academy
Designed & Developed & Powered By Sayeh Team